Ontwikkeling en onderzoek

Volgens Bartjens – Ontwikkeling en Onderzoek september 2021

Bij ieder nummer van het tijdschrift Volgens Bartjens verschijnen twee artikelen in Volgens Bartjens – Ontwikkeling en Onderzoek. Deze verdiepende artikelen zijn alleen online beschikbaar. Bij dit nummer gaat het om een bijdrage van Carolien Duijzer en een van Adri Treffers. Duijzer schrijft over haar promotieonderz...

Redactioneel

Rekenen met het hoofd

Wat leerlingen op de basisschool moeten leren, is meer dan alleen vlot rekenen met getallen. Ze moeten ook leren omgaan met getalsmatige informatie in verschillende situaties, bijvoorbeeld tijdens het doen van boodschappen, het reizen met het openbaar vervoer of het lezen van nieuwsberichten. Onze leerlingen moeten ...

Praktijkonderzoek

Kinderen houden van wiskundig nadenken

Als leerkracht heb ik ervaren dat kinderen houden van zelf nadenken en dat ze niet afhankelijk hoeven te zijn van een leerkracht die rekenstrategieën voordoet. Kinderen smullen van wiskundige, puzzelachtige problemen en laten zich graag verwonderen in de wereld van getallen, bewerkingen en ruimtelijk redeneren. Ze t...

Columns

Hoofdrekenen

‘Gisteren hadden we een studiedag en toen moesten we voor het middagprogramma een hoofddeksel op.’ De kinderen van groep 4 zitten geboeid te luisteren. Ik vertel verder dat ik op zoek ging naar een hoed. Ik vond er verschillende. In die hoeden zat een labeltje met een getal erop. Die met een 6 erop zakte over mijn o...

Weten

Ruimte voor nadenken

Rekenen mét het hoofd betekent onder andere dat je oog hebt voor de context waarbinnen je rekent. De auteurs maken in dit artikel duidelijk dat contexten helpen om onderliggende wiskundige concepten beter te begrijpen. Maar dan moet je in de reken-wiskundeles je leerlingen wel de ruimte geven om zelf na te denken.

...

Gefundeerd hoofdrekenen

Volgens het boekje

Rekenen met het hoofd is niet iets van vandaag of gisteren. Zo heb ik er een boek over uit 1964: ‘Gefundeerd hoofdrekenen’ voor de kweekschool, de toenmalige opleiding tot leerkracht. Hierin werd hoofdrekenen gedefinieerd als ‘het zien en hanteren van relaties tussen de getallen’. Het boek staat vol met verschillend...

Praktijkonderzoek

Rekenen op streefniveau 1S

Om het streefniveau 1S te kunnen behalen moeten leerlingen flexibel zijn in hun rekenaanpak. Maar wat betekent dat? En wat vraagt dit van de leerkrachten op de basisschool? Het zijn vragen waar we je graag over aan het denken willen zetten.

 

Columns

Interactie met jou!

Van de voorzitter

Na een heerlijke zomer staan we aan de start van een nieuw schooljaar. Een jaar waarin we elkaar hopelijk weer meer ontmoeten en het goede gesprek voeren.

Dat mag starten met een nieuwe Volgens Bartjens vol inspiratie en uitdagende vragen om in de komende tijd mee aan de slag te gaan. Een editie die je uitdaagt je ...

Draad van Ariadne

Draad van Ariadne september 2021

De rubriek 'Draad van Ariadne' bestaat uit 4 pagina's in het midden van het blad Volgens Bartjens. In deze editie is het een vrolijke hoofdrekenpartij, maar dan letterlijk met en over het hoofd!

Bekijk hier de pdf van de Draad van Ariadne september 2021.

 

Weten

Rekenangst is geen leerlingkenmerk

Interview met Kees Hoogland

Op 2 juni 2021 werd Kees Hoogland officieel geïnstalleerd als lector binnen het lectoraat Wiskundig en Analytisch Vermogen van Professionals van Hogeschool Utrecht. Hoog tijd voor een interview met deze kersverse lector.

 

Weten

Rekenen-wiskunde is en blijft een uitdagend gesprek

Samen met kinderen generaliseren en voorspellen

Met wiskundig denken en redeneren kun je niet vroeg genoeg beginnen. In dit artikel laten de auteurs zien dat kinderen al op jonge leeftijd uitgedaagd kunnen worden om na te denken over wiskundige concepten. Door samen te zoeken naar het gemeenschappelijke in verschillende telsituaties kunnen kinderen aangezet worde...

Weten

Handig en schattend rekenen in EDI-perspectief

Handig en schattend rekenen behoren tot de kerndoelen van het rekenen op de basisschool. Men mag dus verwachten dat in de actuele  rekenmethodes de nodige zorg aan deze centrale basisvaardigheden wordt besteed. Of en op welke wijze dit in de methode ‘Getal en Ruimte junior’ gebeurt die volgens het concept van explic...

Columns

Rekenen met het hoofd

Bewijs uit het gerijmde

Twee schelpen en twee lellen

Elk tweetal vormt een oor.

Dat is samen één gehoor

En er zijn nog meer stellen.

 

Zo hebben we twee ogen

Die samen heel veel zien

Met alle lol van dien

En één gezichtsvermogen

 

En dan is er de hersenpan

Met lobben, kwabben, cellen,

Meer dan een mens kan tellen,

Of zich maar...

Weten

Onderwijskunde en vakdidactiek, versterking of spanningsveld?

Echte eigen producties van kinderen kunnen het inzichtelijk leren rekenen sterk bevorderen. Maar past dat wel binnen de mogelijkheden van de directe instructiemodellen die op veel scholen worden toegepast? In dit artikel gaat Willem Vermeulen in op deze vraag. 

 

Ontwikkeling en onderzoek

Directe instructie in ‘Getal & Ruimte Junior’

Met de leergang van procenten als voorbeeld

In dit artikel worden de leergang procenten in de nieuwste versie van de methode de ‘Wereld in Getallen’ en die in de methode ‘Getal & Ruimte Junior’ vergeleken.

 

Ontwikkeling en onderzoek

Van beweging naar begrip: redeneren over grafieken in het reken-wiskundeonderwijs

Carolien Duijzer onderzocht in haar promotieonderzoek hoe het redeneren van leerlingen in groep 7 over afstand-tijdgrafieken kan worden bevorderd in het reken-wiskundeonderwijs op de basisschool.

 

Coryfeeën met ideeën

Online symposium NVvW 2 oktober 2021

Het symposium van de werkgroep ‘Geschiedenis’ van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren heeft dit jaar een bijzondere bijdrage van Margriet van der Heijden, wetenschapsjournalist van NRC Handelsblad, over haar prachtige dubbelbiografie ‘Denken is verrukkelijk’ van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest.

Er s...

Redactioneel

Volgens het boekje?

We hebben in Nederland prachtige methoden voor de dagelijkse rekenen-wiskundeles. Ze staan boordevol met gevarieerde opgaven, geordend in een doordachte opbouw en voorzien van allerlei nuttige aanwijzingen voor de leerkracht. De methoden zijn van grote waarde bij het volgen en bewaken van het niveau van ons reken-wi...

Volgens… de onderwijsadviseur

Het begeleiden van scholen bij het verzorgen van goed rekenonderwijs is veelzijdig. De verscheidenheid en daarmee eigenheid van scholen maakt dat geen traject hetzelfde is en kan zijn. Jenneken van der Mark neemt ons mee in haar werk. Ze laat zien dat het is altijd een uitdaging is om samen met een school te onderzo...

Columns

Bewijs uit het ongerijmde

Huisdichter Jaap van Lakerveld schreef twee gedichten naar aanleiding van het thema Volgens het boekje? van deze Volgens Bartjens.

 

 

Volgens het boekje

Het mannetje op de getallenlijn

Optellen en aftrekken vind ik twee handen op één buik. Als je een optelling weet, bijvoorbeeld 4 + 3 = 7, kun je de bijbehorende aftrekking ervan afleiden: 7 – 3 = 4. In vakjargon noemen we aftrekken de inverse bewerking van optellen. Eenvoudiger gezegd: aftrekken is het omgekeerde van optellen.  De min drie uit de ...

Praktijkonderzoek

Met eenvoudige middelen kinderen aan het denken zetten

Cijferkaartjes in groep 5

Ronald Keijzer en Milou van Vliet laten in dit artikel zien wat er kan gebeuren als je een keer niet volgens het boekje werkt. Ze beschrijven hoe je met cijferkaartjes en open vragen kinderen kunt uitdagen om te redeneren over getallen en hun onderlinge relaties. 

 

Doen

Op Rekenreis met de Grote Rekendag

‘Juf, je zei dat we de hele dag gingen rekenen, maar we hebben bijna geen sommetjes gemaakt!’ - Leerling groep 3-4

Op 24 maart vond de Grote Rekendag 2021 plaats met het thema ‘Op rekenreis’. Basisschoolkinderen hebben gewerkt aan rekenkundige activiteiten die plaatsvinden in hun eigen belevingswereld. De gehele dag stond in het teken van onderzoekend leren gekoppeld aan de realiteit. In dit artikel worden de ervaringen van leer...

Cultureel erfgoed door een meetkundige bril

Waarom zou je iedere dag rekenen uit een boekje als er buiten zoveel moois te beleven valt? Wiskunde is immers overal. Bijvoorbeeld in een kerk of een ander groot en oud gebouw. In dit artikel laten de auteurs zien dat een bezoekje aan zo’n gebouw de moeite waard is. De meetkunde ligt er voor het oprapen. 

 

...
Draad van Ariadne

Draad van Ariadne mei 2021

Wiskunde voor kinderen van 4 t/m 12 jaar.

De rubriek 'Draad van Ariadne' bestaat uit 4 pagina's in het midden van het blad Volgens Bartjens. 

De Draad van Ariadne speelt zich deze keer buiten af.  

 

Bekijk hier de pdf van de Draad van Ariadne.

 

Doen

De referentiematentoolkit

Om rekenwiskundige informatie die je in het dagelijks leven tegenkomt naar waarde te kunnen schatten, is het handig om een set referentiegegevens paraat te hebben. In een online werkgroep op de Panama-conferentie 2021 gingen deelnemers, en van sommigen ook hun kinderen, op zoek naar hun eigen persoonlijke referentie...

Eenvoudig delen door een breuk, via de verhoudingsgedachte.

'Eeeh, hoe was het ook alweer: vermenigvuldigen met een breuk is delen… Nee, eeeh delen door een breuk is vermenigvuldigen…’

Ook als het op rekenen aankomt is het meestal niet handig om een rekenregel domweg ‘volgens het boekje’ toe te passen. Een typisch voorbeeld hiervan is: delen door een breuk is vermenigvuldig...

Columns

Elke keer weer

Groetjes van groep 4

In de handleiding lees ik dat er een begin gemaakt gaat worden met de tafel van vijf. De tafel van 1, 2 en 10 zijn al aan de beurt geweest. In groep 4 besluit ik om te beginnen met ‘warm te draaien’. ‘Pak allemaal je wisbordje maar’, zeg ik. Dat vindt iedereen altijd leuk dus dat is zo gepiept. ‘Eerst gaan we de tie...

Doen

Kletsende kubussen in de klas

Leerlingen doorzoeken het lokaal nauwkeurig. Kasten worden uitgepakt en opbergboxen verschoven. Soms roept een kind: ‘Is dit nu een driehoek of toch een piramide?’ of ‘Heeft al iemand een kubus gevonden?’ ‘Hoe praat een rechthoek eigenlijk?’ en ‘Wat voor karakter heeft een cirkel? Is die lief of juist een stiekemerd...

Praktijkonderzoek

Rekencoördinatoren hebben een goed verhaal

De opmaat voor een nieuwe rubriek in Volgens Bartjens

In deze Volgens Bartjens mag het werk van de rekencoördinator niet ontbreken. Deze heeft immers een belangrijke rol als het gaat om de wijze waarop de reken-wiskundemethode op de basisschool wordt ingezet. Hoe strikt houden we ons aan het boekje? Waar volgen we de methode en waar laten we haar los? Vooral wanneer er...

Het =-teken gebruiken, niet meer en niet minder!

Soms moet je als leerkracht wel eens ‘buiten het digitale boekje gaan’. Want ‘hoe rijker de elektronische leeromgeving is, hoe beter de leerkracht moet zijn die hem gebruikt’ (Kool, 2018). Schakel als leerkracht je gezonde reken-wiskundeverstand, óók bij het gebruik van digitale reken-wiskundemethoden, niet uit! 

 ...

Columns

Van de voorzitter - mei 2021

Bekomend van een prachtige studiedag en jaarvergadering schrijf ik deze column.

Op de dag van de studiedag werd Nederland gewekt met een persbericht over het Peil.Rekenen-wiskunde onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs. Hiervan hadden wij enkele uren daarna de primeur op onze studiedag. Een heldere uitleg van...

Ontwikkeling en onderzoek

Reken-wiskundeonderwijs in 3D. Verslag van de 39e Panama-conferentie.

De titel van de 39e Panama-conferentie, Reken-wiskundeonderwijs in 3D, verwijst naar diepgang in het overdenken van het reken-wiskundeonderwijs. Dit verslag analyseert hoe deze diepgang in de overdenking naar voren kwam in verschillende bijdragen aan de conferentie. We stellen vast dat de verschillende dimensies in ...

Ontwikkeling en onderzoek

Opportunities-to-learn in Nederlandse reken-wiskundemethodes voor het basisonderwijs.

Marc van Zanten onderzocht in zijn promotieonderzoek de bijdrage die Nederlandse reken-wiskundemethodes leveren aan de opportunity-to-learn die basisschoolleerlingen wordt geboden. Hiertoe werden achttien huidige en vroegere methodes geanalyseerd op drie aspecten: de aangeboden leerinhoud, de gestelde prestatieverwa...

Ontwikkeling en onderzoek

Artikelen mei 2021 Volgens Bartjens - Ontwikkeling en Onderzoek

Bij ieder nummer van het tijdschrift Volgens Bartjens verschijnen twee artikelen in Volgens Bartjens – Ontwikkeling en Onderzoek. Deze verdiepende artikelen zijn alleen online beschikbaar. Bij dit nummer gaat het om een bijdrage van Marc van Zanten, naar aanleiding van zijn promotieonderzoek, en het verslag van de 3...

Redactioneel

Wat we kunnen leren van het TIMSS-onderzoek

Begin februari steeg het waterniveau in de Nederlandse rivieren. Door grote hoeveelheden regen en sneeuw in Duitsland en Zwitserland liepen veel uiterwaarden onder. Iris Verbruggen, onze kersverse eindredacteur, woont vlakbij de Waal. Iedere dag ging ze samen met haar zoontjes even kijken hoe het water steeds hoger ...